ก้าวผ่าน

อำนาจนิยมในสังคมไทย

          เมื่อเรากล่าวถึงเรื่องของอำนาจนั้น หลายคนก็มักจะเข้าใจว่าเป็นเรื่องของการเมือง ซึ่งก็เป็นความเข้าใจที่ไม่ผิดเพราะมันเป็นการนิยามหรือให้ความหมายในเรื่องของอำนาจนิยมที่เด่นชัดที่สุด อำนาจมักจะเป็นสิ่งมนุษย์ทุกคนแสวงหาเพราะมันเป็นสิ่งที่ทำให้มนุษย์พึ่งพอใจแม้ว่ามันจะเป็นสิ่งที่จับต้องไม่ได้แต่ อำนาจสามารถที่จะแสวงผลออกมาเป็นรูปธรรมโดยการสร้างโดยการแสดงออกในลักษณะโครงสร้างทางสังคมซึ่งถ่ายทอดกับจากยุคสู่ยุค จากกลุ่มสู่กลุ่ม และจากบุคคลหนึ่งสู่บุคคลหนึ่ง
     
          นักปรัชญาชาวฝรั่งเศส มิแซ็ล  ฟูโกต์ ให้นิยามว่า อำนาจมักควบคู่กับความรู้หรือเราอาจจะกล่าวได้อีกนัยหนึ่งว่าอำนาจและความรู้นั้นเป็นเสมือนเหรียญสองด้านที่ไม่สามารถที่จะแยกออกจากกันได้

           อำนาจ คือ ความสามารถที่จะทำให้บุคคลหรื่อกลุ่มสามารถทำตามความต้องการของตนเอง โดยความสมัครใจหรือด้วยการบังคับก็ตาม  การจะให้ความหมายหรือนิยามที่เกี่ยวกับอำนาจอย่างตายนั้นไม่ได้เพราะว่าอำนาจล้วนเป็นเรื่องของอัตนัยหรือเรื่องของความเป็นบุคคล ความเข้าใจในเรื่องอำนาจของแต่ละคนนั้นมีความแต่ต่างกัน ทั้งนี้อำนาจนั้นไม้ได้เป็นสิ่งของตายตัวที่จะสามารถหยิบยื่นส่งต่อและได้ แต่อำนาจเปลี่ยนแปลงอยุ่ตลอดเวลาไม่สามารคถที่จะกำหนดแน่นอนตายตัวได้ ในสังคมไทยนั้นเรามีการส่งต่อและการถ่ายทอดอำนาจกัน อำนาจมีอยู่ในทุกคนในสังคมไทย แต่สิ่งที่จะต้องตระหนักและเรียนรู้อยู่เสมอคือ การรู้ว่าเราจะใข้อำนาจของเราให้สอดคล้องกับบทบาทและความเป็นจริงของเราได้อย่างไร ความรู้จึงเป็นสิ่งที่จำเป็นในการที่เราใช้อำนาจในการบริหารและการดูแลสิ่งต่างให้เกิดเอกภาพที่แท้จริงในชีวิต บางคนใช้อำนาจของตนเองเกินขอบเขต ก่อให้เกิดความเสียหายต่อบุคคลอื่นและสังคม มากคนใช้อำนาจเพื่อการเอารัดเอาเปรียบกัน โดยทีี่ไม่รู้จะใช้อำนาจนั้นให้สอดคล้องกับสิ่งแวดล้อมและบทบาทที่ตนมี ความรู้และอำนาจในสังคมไทยนัั้นถือว่าเป็นสิ่งที่จำเป็นเป็นอย่างยิ่งหากเราเข้าใจสถานะและหน้าที่ของเราในสังคม อำนาจนั้นจะช่วยให้เราได้พบกับ เป้าหมายที่แท้จริงของอำนาจ

ปรัชญากับงานอภิบาล

         เมื่อวันที่ได้มีโอกาสเดินทางไปทำงานอภิบาลกับเพื่อนทุกๆวันเสาร์เย็น การเดินทางในแต่ละครั้งก็ถือว่า เสี่ยง ทั้งนี้ เพราะต้องอาศัยความชำนาญและการเรียนรู้เรื่องการเดินทาง การระมัดระวัง การรู้จักจังหวะ สิ่งเหล่านี้  แม้ว่าจะเป็นสิ่งเล็กๆแต้ถ้าเทียบความสำคัญแล้วใหญ่หลวงเพราะมันเกี่ยวข้องชิีวิตทัั้งชีวิต

      การเรียนรู้มันหมายถึงเราสามารถที่จะมีอำนาจเหนื่อบางอย่างที่เราเรียนรู้ และเราสามารถที่จะใช้ความรู้ของเราควบคุม (control) สิ่งเหล่านั้นตามที่เราต้องการ 

      เมื่องานอภิบาลเริ่มขึ้นทุกๆวันเสาร์เรามักจะพบกับคำถามทางปรัชญาต่างๆมากมายจากบรรดาพี่น้องที่เราเดินเข้าไปพูดคุยด้วย   อีกทัั้งคำถามเหล่านั้นมักจะเกี่ยวข้องกับเรื่องของปัญหาความจริงและความเป็นจริง บางทีการดำเนินชีวิตในแต่ละวันก็เป็นเหมือนการเรียนรู้จักวิชาปรัชญาหลายๆแนวคิดทั้งที่เกี่ยวข้องกับเรื่องของชีวิต เกี่ยวกับความสุข เกี่ยวกับสังคมและเกี่ยวข้องกับปัญหาต่างๆเช่นเดียวกัน อาทิเช่น ความขัดแย้งในเรื่องการเมือง ความขัดแย้งกันในเรื่องของความคิดและเหตุผล และการต้องตัดสินระหว่างความจริง ความดี และความชั่ว ศีลธรรมและจริยธรรมในการดำเนินชีวิตของแต่ละคน

     การคิดเป็นการตัั้งคำถามทางปรัชญาจริงๆสำหรับผมและการดำเนินชีวิตเช่นเดียวกันเป็นการตอบคำถามหรือมากกว่านั้นเป็นกระบวนการแสวงหาความจริงในเชิงปรากฏการณ์นิยมอันเป็นการแสวงหาความจริงตามกระบวนการเข้าใจและการตีความบางอย่าง ในบางครั้ง สำหรับผมมันเป็นเรื่องที่เหลือเชื่อมากเพราะกระบวนการแสวงหาความจริงนั้นหลากหลายและความหลากหลายแห่งชีวิตที่ผมได้เรียนรู้จากการทำงานอภิบาลให้มุมมองในเรื่องของปรัชญามากมายจริงๆโดยทางงานอภิบาลนี้ให้ปรัชญาชีวิตของชาวบ้าน บางทีในเวลาที่ผมได้ไปเยี่ยมพวกเขาก็มักจะมีคำถามในใจถึงเรื่องราวชีวิตของพวกเขา การที่เห็นชีวิตของพวกเขามันก็ทำให้ได้เรียนรู้ว่าการแสวงหาความจริงนั้นมันสำคัญจริงในชีวิตของคนเรา ไม่ว่าจะเป็นชาวบ้านธรรมดาทั่วไปหรือเราที่เป็นนักเรียนนักศึกษาที่มีความรู้แต่ทุกคนคือนักปรัชญา เพราะเราทุกคนต่างแสวงหาความจริงในชีวิตตามวิธีการของตนเอง